SALMONELLA Mücadele Etmesi Zor Sinsi Düşman

SALMONELLA; Mücadele edilmesi zor, sinsi düşman..

Salmonella; Doğada var olan, toprak kökenli bir bakteri türü. Yani yaşamın içinde var olan bir bakteri. O halde onu tabiatın içerisinden söküp atmak pek kolay olmayacak, hatta olanaksız.. Ancak mücadele etmeyi bilmek onu anlamak önemlidir..
Asıl olan insan sağlığı olunca da bu konunun önemi bir kez daha ön plana çıkıyor doğal olarak. Yani, topraktan çiftliğe, çiftlikten, sofraya bitmeyen bir mücadele olarak karşımızda durmaktadır.
Bugün için ortaya konulan 3000’in üzerinde Salmonella variantlarının olduğunu düşünürsek, bunların doğada hangi canlılarla sinerji içinde yaşadığı, hangi ortamları sevip hangi ortamlardan uzak kalma durumunda olduğunu bilmek mücadelede önemli bir yol kat edilmesini sağlar. Mücadelede asıl olanda budur zaten..

Yukarıda sözünü ettiğim 3000’in üzerinde bulunan türün tamamı doğada aktif, ya da aynı patojenitededir demek doğru olmaz.
Her türün kendine özgü bir karakteri vardır. Bu karakteristik yapılar ve natijenik formülasyonları etkenin mücadelesine ayrı bir ışık tutar.

Salmonella problemi ile ilgili alınması gereken önlemleri birkaç katagoriye ayırmak gerektiğini bilmeliyiz;
* Damızlıklarda Salmonella mücadelesinin ana temeli aşılamadır bu bir biyogüvenlik gereğidir. AB’de standardize edilmiş programlarda uygulandığı gibi ihmal edilmemesi gereken önemli bir bariyerdir aşı uygulaması, gerek canlı, gerek inaktif birbirini tamamlayan unsurlardır. İhmal edilmemelidir.

* Ana Damızlık (GP) işletmeleri sağlıklı civciv üretmek durumundadır,
* Damızlık işletmelerinden (PS) sağlıklı civciv elde etmek,
* Yemde gerekli korumayı sağlamak,
* Kümeste gerekli korumayı sağlamak,
* İşletmede üretilen damızlık yumurtaların kuluçkaya sevkine kadar gerekli korumayı sağlamak, ancak bunu gerçekten etkin bir şekilde yapabilmek,
* Kuluçkahanede temizlik ve dezenfeksiyonun maksimum düzeye çıkarılmasını sağlamak ve bundan emin olabilmek,
* İçme sularında gerekli korumayı sağlayabilmek!

Bugün sıkça telaffuz ettiğimiz, ihracat olanaklarının arttırılmasının sağlanması... Sektörümüzün önündeki en önemli yoldur. Bu yolda pürüzssüz yürüyebilmek anlamında sağlıklı üretimi sağlamak için öncelikle insan sağlığını tehdit edebilecek Salmonella türleri vb bakterilerden ari piliç eti ve yumurta üretiminin sağlanması çok büyük önem taşımaktadır.

Bunun için yukarıda belirtilen kritik noktalarda kombine bir önlem zinciri oluşturmak durumundayız.
Hiçbir zaman tekbir önlem, ya da aksayan bir önlem işe yaramaz, eksik kalır. Kendimizi aldatmış oluruz..
Önlemler yeterli ve zincirin halkaları tam olarak sağlanıyorsa kaliteyi tam anlamıyla sağlamış oluruz ve ürünlerimiz ile kaliteli bir marka yaratmış oluruz.
Bilindiği üzere yem ve su; tavuklar için vazgeçilmez bir besindir ve önlerinde 24 saat kesintisiz bulunmak zorundadır.

Yetiştirme dönemi içerisinde senenin her saati, günü ve ayı yemlerini yemek ve ardından optimal kalitede su tüketmek durumundadırlar üstüne üstlük içeceği su yediği yemden ortalama iki kat daha fazladır.
Ancak yılın sıcak mevsimlerinde su üketimi diğer mevsimlere göre daha artmaktadır.
Piliçlerin önünde her zaman kaliteli ve sağlıklı su bulundurmalıyız ki mide bağırsak sisteminde mikrofloranın dengesi bozulmasın, villuslar sağlıklı gelişsin, su ile bulaşabilen Salmonlella, E.coli gibi enteropatojenik patojen bakterilerin üreme şansı olmasın...
Burada mücadele stratejisinde unutulmaması gereken en önde gelen kriteri Enterobakteriler grubuna dâhil olan bu patojenlerin aside dayanıksız gruptan olmalarıdır. Bu nedenle gastrointestinal sistemin asidik yapıda tutulmasının sayısız faydaları vardır. Buda mücadelenin olmazsa olmazıdır. Aksi taktirde bu grup bakteriler her zaman kendilerine özel yaşam ortamlarını rahatlıkla bulacaklar ve sinsi bir şekilde üreyip dışkı ile saçılmaya başlayacaktır.
Bu grup bakteriler ile mücadele ederken tavuk için yararlı olan laktobasillerin de zarar görmemesine özen gösterilmelidir. Çünkü bu bakteriler sindirimin sağlıklı olmasında ve yemden en uygun düzeyde yararlanılmasında çok önemli görev üstlenirler.

Aslında doğada her şey hassas dengeler üzerine oturmuştur ve hiçbir zamanda bu dengeler ile fazla oynanmamalıdır. Dengeler korunmalıdır...
Temelinde her an yumurta sarısı bulaşması ile işletmeleri tehdit edebilen Salmonella grubu bakteriler ana damızlıktan, damızlık sürülerine, damızlık sürülerden ticari sürülere kadar önemli bir zincir halkası ile kontrol edilebilmelidir.

Burada gerek ana damızlık, gerekse damızlık işletmelerinde sorumlu veteriner hekimlere izlemeyi sürdürebilir kılmaları bakımından çok önemli görevler düşmektedir. Bence üzerlerinde durmaları gereken en kırılgan konuların başını da bu konu çekmektedir.
İşletmelerin bünyelerinde yer alan laboratuvarlar konuyu çok hassasiyetle incelemelidirler, müşterilerinin sorunlarını ihmal etmeden incelemelidirler. Kesinlikle bilinmelidir ki Salmonella hiç şaka kaldırmaz, sinsidir. Saman altından su yürütür tabiri caizse.
Saha çalışmalarında ve laboratuvar çalışmalarında monitorizasyon ardı ardına iki haftayı geçirmeden yapılmalıdır. Bu çalışmalarda en radikal yöntem; drag sıvab, kloakal sıvab, ölen tavukların karaciğer, dalak örnekleridir. Tabiki kan serumuda değerlendirilmelidir.
Laboratuvar sonuçlarında negatif veriler sevindirici olabilir, ancak hiçbir zaman o sürünün negatif olduğu anlamına gelmez. Fakat bir tane bile pozitif sonuç alınması sürüyü pozitif şüphesi altında tutmamıza neden olacaktır.

Bu aşamadan sonra çok daha radikal kararlar alınmalı, izleme yoğunlaştırılmalı, örnek sayıları arttırılmalı ve tabiki elde edilen pozitif sonuca neden olan türün ortaya konulması sağlanmalıdır. Yani zor bir süreç başlayacaktır işletme için.

Salmonella mücadelesi bariyerini kısaca özetlersek;
* PS civcivlerin Salmonelladan ari ana damızlık GP ve kuluçkahaneden alınması,
*Ticari civcivlerin de hakeza Salmonelladan ari PS şirketlerinden alınmasının tercih edilmesi,
* All in all out prensibine kesinlikle uyulması,
* Yem hammaddeleri salmonelladan ari olmalı, bunun için yaygın örnekler alınmalı, hammaddelnin Salmonlella yönünden korunması sağlanmalıdır.
* İşletme suyu belirli aralıklarla kontrol edilmeli suyun bakteriyolojik profili çıkarılmalıdır.
* İşletmenin kemirgen mücadelesinin tam anlamayla yapıldığına kanaat getirilmelidir
* Çalışanların temizlik ve sağlıklarına dikkat edilmelidir, portör muayeneleri gerçek anlamda yapılmalıdır.
* İşletmelere ziyaretçi ve araç trafiğinin minimize edilmesi sağlanmalı, gerekirse tamamen yasaklanmalıdır, zorunlu girecek araçlar için bilinen biyogüvenlik önlemleri uygulanmalıdır.

İşletmelerde acil neler yapılmalıdır?
1.Yem hammaddelerinin salmonella baskılayıcı ruhsatlı ürünler ile etkin bir şekilde ilaçlanması sağlanmalı,
2.Aşılama kesinlikle ihmal edilmemelidir. Bugün için ruhsatlı olan inaktif aşıların yanında damızlık hayvanlarda canlı aşıların ruhsatlanarak uygulanmasının sağlanmalıdır. Bugün AB’de birçok ülkede canlı aşıların damızlık hayvanlarda kullanılması yıllardır legal sürece alınmıştır. Bu durumun göz önüne alınmasında çok büyük yararlar olacaktır.
3.Yem üretimi aşamasında etkin bir salmonella inhibitörü kullanarak mücadeleye güç katılmalı,
4.Yemin iki katı tüketilen içme sularının terapisi önemlidir. Bunun için içme sularının pH’ını düşürerek gerek hayvana, gerekse işletmeye problem yaratmayacak, ince bağırsaklarda aktivitesini gösterebilecek ürünler kullanılmalıdır.
5.Rodent mücadelesi planlı olmalıdır ve ihmal edilmeden sürdürülmelidir.

Bütün bu sıkıntılardan uzak olabilmek anlamında herşeyden önce bilimin ışığından ayrılmamak düstur olmalıdır.

Dr.Ömer Zeyyad Mısırlıoğlu
Avichem Veterinerlik Hizmetleri, İzmir

KATEGORİLER

HABER ARA

EN ÇOK OKUNANLAR

BUGÜN

DÜN

SON 7 GÜN

BU AY

Bu Yazarın Önceki Yazıları

Son Haberler

SON DAKİKA HABERLERİ

ANKET

SON YORUMLANANLAR