ENFEKSİYÖZ BURSAL HASTALIĞI veya GUMBORO

ENFEKSİYÖZ BURSAL HASTALIĞI (IBD)
veya GUMBORO

GİRİŞ:

Dünya çapında görülen, tavukların bağışıklık sistemini hedefleyen viral bir hastalıktır. Hastalığın ekonomik etkileri yanı sıra, bağışıklık sistemini olumsuz yönde etkileyerek immunosupresiv etkiye ve diğer patojenlerle birlikte hastalığın daha ciddi boyutlarda seyretmesine neden olur. Genellikle immunosupresyon yaşı 14 ile 28 gün arasındadır.
Hastalık etkeni Birnavirus olup, Serotip-1 olarak ilk defa ABD’de 1962 yılında tesbit edilmiştir. Hindi ve ördeklerde Serotip-2 olarak bulunur.
Morbidite ve mortalite genellikle %0-20 arasındadır. Fakat bazen daha yükseklere %60’ lara çıkabilir. Bakteriyel enfeksiyon etkenleri ile komplike olduğu zaman mortalite daha da fazladır ve %60’ ın üstünde olduğunu görürürüz.
Hastalık çok bulaşıcıdır. Vertikal bulaşma yoktur. Oral yolla bulaşma esas olmakla birlikte, solunum yolu ve konjuktival bulaşma da hastalığın yayılmasında önemlidir.
Hastalığın kuluçka süresi 2-3 gündür. Virusu alan hayvanlar, 2 hafta sonra dışkıları ile virusu etrafa saçarlar.
Virus çok dirençlidir. Virus, aylarca kümeste ve dışkıda kalır.
Hastalığın kontrolü ve IBDV negativ sonucu için, aşılama ve biyogüvenlik prensiplerini uygulamak ve uygulatmakla mümkündür.

BELİRTİLER:
• Tüyler kabarmış ve hayvanlar yere çökmüş
• Depresyon.
• İlgisizlik.
• Kararsız, sallantılı yürüyüş biçimi.
• Ekipmanların altında sıkışarak toplanma, birbirine sokularak toplanma.
• Aceleyle kaçışma.
• Gagalama.
• Mukuslu ishal

ÖLÜM SONRASI BELİRTİLER:
• Bursa fabrikus ödematöz ve kanamalıdır. Süratle atrofiye olur. (
• İskelet kaslarında kanama.
• Dehidrasyon (susuzluk)
• Üreterler ve böbreklerde şişme.

Soldan sağa doğru değerlendirmede:
1. Hastalığın akut evresi: Bursa fabrikus ödematöz ve genişlemiştir.
2. Normal boyutuna 5 gün sonra döner
3. Enfeksiyondan 8 gün sonra Bursa fabrikus körelmiş ve normal boyutunun 1/8 i kadar hatta daha fazla küçülmüştür.

İskelet kaslarında kanama

SEROLOJİ:
Enfeksiyondan 2-3 hafta sonra serolojik olarak yapılan testler sonucunda kan serumunda çok yüksek IBD virusuna karşın gelişen antikorların varlığı tesbit edilir.
VİRUS İZOLASYONU:
Virus izolasyonu için tercih edilen organ Bursa fabrikustur. Bu organdan hazırlanan sıvı materyal steril şartlarda 9-11 günlük embriyolu yumurtaya Koryoallantoik membran üzerine (CAM) inokule edilir.
Embryo ölümleri gözlenir. Embriyodan ve allantoik sıvıdan testler yapılarak virusun varlığı onaylanır.
AŞI:
Aşılar, Gumboro kontrol stratejisinin önemli bir parçasıdır.Canlı aşılar ve inaktif aşılar kullanılır. Canlı aşıların uygulanması zamanlama olarak tamamen o kümesle ilgilenen Veteriner Hekimin yetkisinde olmalıdır. Maternal antikorlarının ve daha önce o kümeste çıktıysa IBD enfeksiyonunun varlığı ve suşun tipi hakkında bilgiler, hem aşı suşu seçiminde hemde uygulama zamanının seçiminde Veteriner hekime yardımcı olacaktır.
İnaktif aşılar, ebeveynlere uygulanır. İnaktif aşı yapıldıktan 14 gün sonra mutlaka kan alınarak antikor titrelerine bakılması gerekir. Daha sonra her ay antikor titrelerine bakılmalıdır. Bulunan titreler hem civcivlerin maternal antikorları hakkında bize bilgi verecek hem de ebeveynlerin daha sonraki canlı aşı ile prime edilmesi ile ilgili zamanlama hakkında bizi bilgilendirecektir.

BİYOGÜVENLİK PRENSİPLERİ:
Temel yönetim uygulamaları için gerekli tüm kontroller yapılmalıdır. Çiftlik personeli bu hususta eğitilmeli ve uygulayıcı olmaları sağlanmalıdır. Enfeksiyonun seyrettiği kümeslerde kontamine materyalin mümkün olan en kısa sürede kaldırılması ve usulüne uygun olarak yok edilmesi gerekir.
Enfeksiyon çıkan kümeslerde yapılması gerekenler:
1. Kuru temizleme: Altlık kaldırılarak organik artıklar temizlenir.
2. Islak temizleme: Deterjanlı ve basınçlı su ile kümes içi ve ekipmanlar yıkanır.
3. Dezenfeksiyon: Uygun dezenfektan ile bütün kümes ve ekipmanlar yıkanır. Formaldehit, iodophorlar, klorlu uygun ajanlar veya kuaterner amonyum bileşikleri ile bu işlem yapılır.
4. Fumigasyon: Kümes havasının Formaldehit gazı ile tüm kapılar ve camlar kapatılarak fumige edilmesi gerekir.

Broiler sürülerinde birbirini izleyen devreler arasında en az 10 gün zaman aralığının olması gerekir.

Yararlanılan Kaynaklar:
1. Caston et al. (2008). "Infectious Bursal Disease Virus (IBDV)". Segmented Double-stranded RNA Viruses: Structure and Molecular Biology. Caister Academic Press. ISBN 978-1-904455-21-9. http://www.horizonpress.com/rnav.
2. "Infectious Bursal Disease: Introduction". The Merck Veterinary Manual. 2006. http://www.merckvetmanual.com/mvm/index.jsp?cfile=htm/bc/203100.htm. Retrieved 2007-06-26.
3. ICTVdB Management (2006). 00.009.0.02.001. Infectious bursal disease virus. In: ICTVdB - The Universal Virus Database, version 4. Büchen-Osmond, C. (Ed), Columbia University, New York, USA [1]
4. Dr J J (Sjaak) de Wit and William Baxendale.

Yazan: H. Yücel ASI
Uzman Veteriner Hekim

KATEGORİLER

HABER ARA

EN ÇOK OKUNANLAR

BUGÜN

DÜN

SON 7 GÜN

BU AY

Bu Yazarın Önceki Yazıları

Son Haberler

SON DAKİKA HABERLERİ

ANKET

SON YORUMLANANLAR