KATEGORİLER

• Anasayfa
• ANİMAL e-dergi TIKLA
• Veteriner e-dergi TIKLA
• Küçükbaş Hayvancılık
• Büyükbaş Hayvancılık
• Kümes Hayvancılığı
• Su Ürünleri ve Balıkçılık
• A r ı c ı l ı k ve B A L
• Pet ve Diğer Hayvanlar
• VETERİNER / Vet. İlaç
• Yem ve Katkı Maddeleri
• Et ve Et Ürünleri
• Süt ve Süt Ürünleri
• Gıda ve Çevre Hijyeni
• Hayvancılık Ekipm.San.
• Ürün Haberler
• R ö p o r t a j
• Sektörel Etkinlikler
• Teknik Araştırmalar
• C A T E G O R I E S
• P R O D U C T N E W S
• S U M M A R Y N E W S
• C O M P A N I E S

HABER ARA

ENFEKSİYÖZ BRONŞİT VİRUS (IBV): KLASİK VE VARİANT SUŞLAR

Özet:

Enfeksiyöz bronşit (IB) tavukların son derece bulaşıcı, akut solunum yolu hastalığıdır. Hastalık güçlükle soluma, öksürük, trakeal raller (trakeal eksudat toplanması), hapşırma ve burun akıntısı ile karakterizedir. Genç hayvanlarda ciddi solunum sıkıntısı oluşturabilir. Solunum sıkıntıları yanında, yumurta veriminde azalma, iç yumurta kalitesinde ve dış yumurta kabuğu kalitesinde kayıplar görülmektedir. Virusun bazı suşlarının böbreklerde meydana getirdiği hasar, yüksek ölümlerin nedeni olabilir.
Olay:
IB sadece tavukların bir hastalığı olarak bildirilmektedir. Tavuklar tüm yaş gruplarında enfeksiyona yatkındır. Bununla birlikte klinik olarak şiddeti değişkendir. Sıklığı ise yıl boyunca sabit olmayıp, kış aylarında daha sık olarak rapor edilmektedir.
Tarih:
Hastalık ilk defa 1931 yılında ABD’ de genç tavuk sürülerinde görülmüş ve rapor edilmiştir. O zamandan beri, dünyada broyler, yumurtacı ve damızlıklarda izolasyon ve identifikasyonu yapılmaktadır. 1950 yılından itibaren  aşılar tavuk kayıplarını azaltmaya  yardımcı olmaktadır.
Etiyoloji:
IB Coronavirus kaynaklıdır. Tek sarmal iplikçikli RNA virusudur. Virus spesifik proteinleri 3 adet olarak tespit edilmiştir. Spike (S) Glikoprotein, membran veya matrix (M) Glikoprotein, ve nukleokapsid (N) proteindir. Çok önemli olan spike Glikoprotein iki yapıda (S1 ve S2) olarak görülmektedir.
Hemaglutinasyon inhibisyon (HI) ve Serum nötralizasyon (SN) antikorları direkt olarak S1’ e karşı oluşur. Glikoprotein üzerindeki epitoplar ve amino asit dizileri serotipi belirler. Virus oldukça değişkendir, kolayca dezenfektanlar, güneş ışığı, ısı ve ortamın diğer olumsuz faktörlerinden etkilenir. IBV kolaylıkla mutasyon geçirerek, genetik olarak değişime uğrar. Sonuç olarak, IBV’ una ait Kuzey Amerika’ da 3 ortak serotip, Massachusetts 41, Connecticut ve Arkansas 99 olarak tesbit edilmiştir. Avrupa’da IBV’nu, genellikle, Hollanda variant suşları (D274, D212) olarak tanırlar.
IBV’nun birçok suşunun böbrekler üzerine güçlü afinitesi vardır. Bu suşlar böbreklerde şiddetli hasara neden olurlar. IBV enfeksiyonuna karşı sürekli kullanılan modifiye canlı aşıların Mutasyon geçirerek oluşan suşlarının böbreklere karşı oluşan afinitesi sonucu, gene şiddetli hasar meydana gelir. Gene solunum dokuları, IBV enfeksiyonuna karşı koruma sağlıyan canlı IB aşılarının uzun süreli kullanımı  ve mutasyonu sonucu enfekte edilebilir. Bu tip viruslar son yıllarda daha yaygın olarak görülmektedir.
Transmisyon:
Solunum yolu ile enfekte hayvanların hapşırma, öksürme sırasında saçtıkları damlacıklarla sağlam hayvanları IBV ile bulaştırması sonucu enfeksiyon oluşur. Solunum yolu ile hastalık çok hızlı yayılır.
Taşınma çiftlik içinde ve çiftlikler arasında canlı ve cansız tüm faktörler iledir. Virus saçımı birkaç hafta devam edebilir ve hastalar taşıyıcı olarak kalabilir. Yumurta ile bulaşma olmaz.
Civcivlerde:
 Klinik Belirtiler:
• Solunum güçlüğü

Tanı:
IB enfeksiyonu şüphesi olan bir sürüden, hastalığın başlangıcında ve hastalığın 3 ½ - 4 hafta sonrasında, 2 set halinde toplanan serum örnekleri ile, serolojik testler yapılarak, hastalığa karar verilir.
A- Serolojik prosedürler olarak kullanılan testler:
1. ELİSA (Enzyme labelled immunosorbent assay)
2. VN (Virus neutralization)
3. HI (Haemagglutination-İnhibition)
4. PCR (Polymerase chain reaction) daha çok serotip belirlenmesinde kullanılır.
5. RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) daha çok serotip belirlenmesinde kullanılır.
B- Virus izolasyonu ve identifikasyonu:
     Teyit için, hastaların ve ölenlerin lezyonlu organlarından alınan örneklerden hazırlanan materyal, SPF tavuk emriyolarında allantoik keseye inokule edilir. 7 gün sonra cüce embriyolar ve böbreklerinde ve üreterlerinde ürat kristalleri görülür. Allantoik ve amnion kesesi kalınlaşmıştır. Bu embriyolarda IB teşhisi için yararlı, tipik lezyonlar bulunmaktadır.
Kontrol:
Önleme, en iyi en etkili biyogüvenlik programı sayesinde elde edilir. Savunma ikinci bir çizgi gibidir. Özellikle IB problem olan alanlarda aşılar korunmayı sağlamak üzere yapılmalıdır. Çapraz koruyucu programını yapabilmek için bölgelerde yaygın serotip potansiyelini belirlemek gerekir. Kuzey Amerika’da Massachusetts 41, Connecticut ve Arkansas serotipleri yaygın olarak bulunmaktadır. Bu serotipler hem modifiye edilmiş canlı aşılarda hem de inaktif aşılarda kullanılmaktadır. Ayrıca bölgesel olarak California suşu da inaktif aşılara katılmaktadır. Avrupa, Hollanda D-274 ve D-1466  variant suşlarını  tanımakta ve aşılarda kullanmaktadır. Birden fazla suşları içeren polivalen aşılarda mevcuttur.
Solunum sistemi hastalıklarından Newcastle, Mg ve güçlü immunosupresiv etkili IBD ve MD hastalıklarının kontrolü asla unutulmamalıdır.
Aşı seçimi:
Broilerlerde IB aşılama programı canlı aşıların kullanımını içermektedir. Yumurtacılarda bir dizi canlı aşı, başlangıçta içme suyu daha sonra sprey olarak yapılır. Yumurtaya girmeden önce mutlaka inaktif aşı uygulanmalıdır. İnaktif aşılar canlı aşılarla oluşan antikorların daha yüksek titrelere ulaşmasını teşvik ederler. Damızlıklarda yumurtacılarda olduğu gibi aşılamalar yapılır. İnaktif aşı uygulamaları maternal antikor oluşumu bakımından daha da önemlidir. Modifiye canlı aşılar T hücre sistemini uyarır ve mukozal lokal antikorların (IgA) oluşmasını sağlayarak hastalığa karşı daha iyi bir koruyucu antikor düzeyi oluştururlar.
Aşılama için uygun IBV suşlarının tesbiti zor bir görev gibi görünmektedir. Ancak etkin çapraz korunma için gereklidir.
Piyasada bulunan aşı suşları kullanılarak program oluşturulur.
Heterolog sorunlara karşı daha geniş ve tam bir koruma sağlaması için, IB aşı suşları kombine edilerek kullanılmalıdır.
Modifiye canlı aşılarla immunize edilen hayvanlar, daha sonra varyant ve standart suşları ihtiva eden önemli ve kıymetli inaktif aşılarla aşılanmalıdır. İnaktif IB aşıları, modifiye canlı aşılar gibi lokal ve hücresel immuniteyi uyarmaz, fakat yeni bir suş devrede olmadıkça variant suşlara karşı daha önce yapılmış olan aşının oluşturduğu immunite düzeyinin artmasını sağlar.
IB aşı programına karar verilirken seçilecek suşların özellikleri, göz ardı edilmemelidir.
Canlı IB aşılarını yönetmek için özellikle iyi bir uygulayıcının olması çok önemlidir. Uygun aşılama işlemleri için; aşının muhafazası, aşının nakli, aşının karıştırılması, aşılamanın yönetimi, aşının ısı ve ışıktan korunması, hassas olan aşı suşunun kolayca inaktive olmaması için tüm önlemlerin alınması gereklidir.
Sekonder bakteriyel enfeksiyonlar ise antibiyotik tedavisi ile önlenebilir.

Yararlanılan Kaynaklar:
1. This document is VM127, one of a series of the Veterinary Medicine-Large Animal Clinical Sciences Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Original publication date May 1, 2002. Reviewed March 2009. Visit the EDIS Web site at http://edis.ifas.ufl.edu.
2. Gary D. Butcher, DVM, Ph.D., Diplomate, American College of Poultry Veterinarians, University of Florida College of Veterinary Medicine, Gainesville, FL., David P. Shapiro, DVM, Diplomate, American College of Poultry Veterinarians, Hoechst Roussel Vet, Wiesbaden, Germany, Richard D. Miles, Ph.D., Poultry Nutritionist, University of Florida Department of Dairy and Poultry Sciences, Gainesville, FL
3. Worthington, K. J., Currie, R. J. W.  & Jones, R.C. (2008). A reverse transcriptase-polymerase chain reaction survey of infectious bronchitis virus genotypes in Western Europe from 2002 to 2006. Avian Pathology, 37, 274-257.