KATEGORİLER

• Anasayfa
• ANİMAL e-dergi TIKLA
• Veteriner e-dergi TIKLA
• Küçükbaş Hayvancılık
• Büyükbaş Hayvancılık
• Kümes Hayvancılığı
• Su Ürünleri ve Balıkçılık
• A r ı c ı l ı k ve B A L
• Pet ve Diğer Hayvanlar
• VETERİNER / Vet. İlaç
• Yem ve Katkı Maddeleri
• Et ve Et Ürünleri
• Süt ve Süt Ürünleri
• Gıda ve Çevre Hijyeni
• Hayvancılık Ekipm.San.
• Ürün Haberler
• R ö p o r t a j
• Sektörel Etkinlikler
• Teknik Araştırmalar
• C A T E G O R I E S
• P R O D U C T N E W S
• S U M M A R Y N E W S
• C O M P A N I E S

HABER ARA

İNFEKSİYÖZ KORİZA

Tavukçulukta belirli zamanlarda bazı hastalıkların ciddi olarak atak yaptıklarını gözlemleriz. Bunlar mevsimlere bağlı, yada ekolojik dengelere bağlı değişebilen hastalıklar olduğu gibi bazı durumlarda ise, özellikle mevsimsel duyarlılıklara bakmadan hastalıkların şaşırtıcı ataklarını gözlemleyebiliyoruz.

Son aylarda özellikle İç Egede yumurta tavukçuluğunun yoğun yapıldığı bazı bölgelerde İnfeksiyöz Korizanın ciddi ataklarını görülmüştür. Bu durumun ortaya çıkmasında ve bu kadar uzun süreli ekonomik kayıplara neden olmasına etkiyen birçok faktör var şüphesiz. Bunları ayrıca ele almakta yarar görmekteyim. Ancak, burada bilinebilecek veya bilinmesi gereken hastalığa dair kısa bazı bilgileri vermekte yarar görüyorum.

İnfeksiyöz Koriza; tavuklarda Haemophilus paragallinarumun neden olduğu akut solunum yolu enfeksiyonudur. Sonuçta bir bakteri olan etken, oldukça dayanıksız bir yapıdadır. Yukarıda söz etmeye çalıştığım ama üstünü kapattığım bir hususu burada vurgulamak ihtiyacı hissediyorum. Bazı tavuk yetiştiriciliği bölgelerinde maalesef farklı yaş grupları iç içe yetiştirilmektedir. Kümesler arası mesafeler çok yakın olduğu gibi kümes fanları birbiri üzerine üflemektedir. Bu şekilde hastalık çok hızlı bir yayılım süreci geçirmektedir.

Hastalık akut seyirli olabildiği gibi kronik yapıya da dönüşebilmektedir. Ancak, gerçek olan infeksiyozitesi oldukça yüksektir.

Özellikle üst solunum yollarında (sinüs ve nasal mukozada) karakteristik kataral yangı oluşturmaktadır. Hastalığın yayılım oranı çok yüksektir, ancak ölüm oranı (mortalite) düşük sayılır. Eğer komplike olmamış ise %15-20 düzeyinde ölümlere yol açabilmektedir. Miks yapıya dönüşebilme ihtimali çok yüksek olan IC de böyle bir durum gelişirse çok yüksek ölüm oranları ile karşılaşıldığı gibi bu sürülerde doğal olarak ciddi verim kayıplarından söz edilebilmektedir.

Etiyoloji: Haemophilus paragallinarum gr(-), hareketsiz, sporsuz, kapsüllü, çomak şeklindedir

Tavuklar etkenin doğal konakçıklarıdır. Genç tavukların duyarlılığı her zaman daha fazladır.

Hastalığın İnkübasyon süresi 1-3 gündür. Duyarlı tavukların bulunduğu sürülerde belirtiler 7-10 gün içinde görülür. Aslında hastalığın yayılım sürecinde etken 7-10 gün içinde tüm sürüyü etkiler. Burada önemli olan hastalığın çok erken teşhisinin konulabilmesidir. Bu aşamada çok fazla hata yapıldığı için vak’a ne yazıkki atlanabilmektedir.

Semptomlar: En belirgin semptom seromukoid nazal ve okuler akıntı ile yüzde ödemdir.

• Oküler ve nasal prülent akıntı fazlası ile dikkat çeker.
• Özellikle horozlarda daha fazla sakal şişmesi gözlenebilir,
• Hırıltılı solunum ve nefes darlığı görülür,
• Kondisyon düşer,
• Bazı durumlarda ishal, yem ve su tüketiminde azalma görülür.
• Yumurta verimi iyimser şartlarda %10-30 düşüş gösterir.
• Verim düşüklüğünün %30 un üzerine çıması vakanın sekonder olarak etkilendiğinin göstergesidir.
• Otopside de, klinik bulgularda işaret alınan üst solunum yollarında; nasal kanallarda ve sinüslerde kataral yangı çok belirgin olarak gözlemlenir.
• Konjonktivitis, konjontiva ve sinüste kazeöz yapılar ve tracheitis görülür.

Piliçlerde nazal pasajlar, infraorbital sinuslar ve konjunktivada kataralden fibrinopurulente kadar değişen bir yangı. Sakal ve yüzde subkutanöz bir ödem. Trachae’nin üst kısımlarıda etkilenebilir. Akciğer ve hava keseleri ancak komplike durumlarda yangılıdır.

İnfeksiyöz koriza özellikle kronik solunum yolu infeksiyonu(CRD), kronik tavuk kolerası, tavuk çiçeği, A-avitaminozis, Newcastle disease, infeksiyöz bronşitis, infeksiyöz laringotracheitis (ILT) ve Şiş Kafa Hastalığı (SHS) gibi hastalıklarla karışabilir.

Teşhis; Teşhiste makrosokobik, mikroskobik bulgular önemlidir. Ancak etken teyidi açısından laboratuvar tanısı önemlidir.

Bakteriyoskopi: Preparatlarda gr(-) kokoid, tek, çift veya kısa zincirler şeklinde eksudatlardan yapılan boyamalarda bipolar görülür.

Son yıllarda moleküler tanı öne çıkmaktadır PCR yöntemi önemli olmuştur.

Seroloji: En sık kullanılan testler pleyt veya tüp aglütinasyon, agar jel presipitasyon(AGP) ve hemaglütinasyon inhibisyon(HI) ve floresan antikor testleridir.

Tedavi; Sulfonamid grubu antibiyotikler, penislinler, tylosin tedavileri etkili olmaktadır. Tedavi 5-7 gün sürdürülmelidir. Etkili bir tedavi süreci sonunda klinik belirtiler kaybolur. Ancak sağaltıma devam edilmez ise hastalık daha şiddetli tekrarlar.

Koriza koruyucu hekimlik kavramının ön planda olduğu bakteriyel hastalıklardandır. Bu nedenle çok dikkat edilmesi gereken management kuralları ve birbirine bağlı zincir halkaları ön plana alınmalıdır.

·                    İşletmeye infekte tavuk girmesini önlemek,

·                    Farklı yaş gruplarını işletmeye mümkün olduğunca sokmamak

·                    Farklı yaştan hayvan alınacaksa orijini temiz yerden ve

·                    Hastalık çıktığında erken teşhis ve uygun ilaçla tedavi gerçekleştirilmelidir.

·                    Kümes hijyeni, uygun bakım ve beslemenin yapılması.

·                    Hastalık çıkan kümese yeni hayvan koymadan dezenfeksiyonu yapmak.

·                    Sero gruba spesifik aşılar uygulanmalıdır. Aşı uygulamalarında çok ciddi hatalar yapılmaktadır. Hatta üretimin yoğun yapıldığı bazı yerlerde aşı maliyeti düşünülerek aşı uygulamaları dahi yapılmamaktadır.

Dr.Ömer Zeyyad MISIRLIOĞLU

Uzm.Veteriner Hekim

AVICHEM Veterinerlik Hizmetleri Ltd.Şti