Etiyoloji:
Hastalığa neden olan bakteri Haemophilus paragallinarum (gallinarum) ,
Gram(-), hareketsiz, pleomorfik, katalaz negatif ve mikroaerofiliktir. Burun akıntısından sıvap alınarak Gram boyama ile boyanarak organizma görülebilir. İnvitro üretim için V-faktörü gerektirir. Kanlı agarda üretim için özel bir teknik uygulanır yani Stafilakok suşu ile birlikte ekim yapılarak kolonilerin büyümesi sağlanır. Kültürler, lezyonlu organlardan alınan sıvaplarla besi yerine özel ekim tekniği ile ekilmek suretiyle ve CO2  li ortamda üremeye bırakılır.
Haemophilus paragallinarum’un A, B ve C olarak 3 serovarı bulunur.

Lezyonlar:
Akut durumlarda, lezyonlar infraorbital sinüslerle sınırlı olabilir. Grimsi, yarı sıvı bol bir eksüdat vardır. Hastalık kronik hale geçtiği zaman veya diğer patojenler içerdiği zaman, sinüs eksudatı sarımsı renge dönebilir. Özellikle patojenlerin katılmasıyla diğer lezyonlar, konjuktivitis, traheitis, bronşitis ve airsakkulitis oluşabilir.
Solunum organlarının histopatolojik bulgularında, epitelyum ve mast hücreleri, makrofajlar, heterofil infiltrasyonu ile ödem ve glanduler epitelyum ve mukozal hiperplazi görülür.
Solunumda güçlük, pis kokulu burun akıntısı, hapşırma, hırıltı, yüzün ve göz altlarının şişmesi, konjuktivit,her iki gözü kapatacak şekilde ödem, İnfraorbital sinüsler çift taraflı şişmiş ve şiddetli ödem .

Sinuslarda, burun boşluğunda, konjuktivalarda eksudatlı ödem, sinuslarda peynirimsi kitle .
Tanı:
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kullanılmakta olan PCR Testi ve canlı hayvanlardan kültür testi üstünlüğünü kanıtlamıştır.
PCR Testi H. paragallinarumun tanısı için ideal bir testtir.
Serolojik test olarak Hemaglutinasyon-inhibisyon test mevcuttur ve testlerin en iyisidir.
En çok karıştığı hastalık Fowl Cholera’dır ve mutlaka ayırt edilmelidir. Diğer karıştığı hastalıklar Mycoplazmosis, Laryngotracheitis, Newcastle, Enfeksiyöz Bronchitis, İnfluenza, Swollen Head Syndrome (ORT) ve A Vitamini noksanlığıdır.
Kontrol ve Tedavi:
Çiftlik yönetimince uygulanan, All in/all out sistemi ve izolasyon yöntemleri, hastalığı çiftliğe sokmamak, önlemek, temiz sürüleri elde etmek, büyütmek için uygulanan en iyi yoldur.
Koriza enfeksiyonu geçmişi olan bir çiftlikte, hastalık kontrolü için bakterin aşılarıyla koruyucu bir program yerleştirilmelidir.
Bakterin aşıları birçok ülkede üretilmektedir. Bu bakterin aşıları Serovar A, B ve C için koruyucu olmadığından, mevcut hedef kitle için bu serovar bakterin aşıları çok önemlidir.
Genellikle hastalık patlamadan 4 hafta önce aşılama tamamlanmalıdır. En az 2 doz gereklidir. Aşılar tam olarak koruma sağlamaz fakat hastalığın tepkilerinin şiddetini azaltır. Aşılama yapıldıktan sonra hemaglutination-inhibition (HI) test ile bağışıklık antikor titreleri belirlenmelidir. Daha önce Koriza geçirmiş olan çiftliklerde bu antikor titreleri erken teşhis ve tedavide çok daha önemli olmaktadır.
Antibiyotiklerden oksitetrasiklin, florokinolonlar (enrofloksasin), makrolitler (tylosin), Sulfonamid-trimetoprim kombinasyonları korizanın sağaltımında etkilidir.
Tedavi sonucunda hastalığı iyileştirme ile ilaç sonlandırıldığı zaman, daha ciddi salgınlar olarak hastalık tekrar edebilir.
Eğer sürülerde enfeksiyon riski yüksekse koruyucu bir ilaç, koruyucu aşı programı ile kombine edilebilir.
Hastalıktan korumak, önlemek ve eradikasyon programı için All in/all out programı, sanitasyon, sıkı biyogüvenlik, aşılar, antibiyotikler, çiftlikte ve kümeslerde temizlik, dezenfeksiyon ve fumigasyon bir yönetim programı çerçevesinde uygulanmalıdır.