 |
KATEGORİLER
- Anasayfa
- ANİMAL e-dergi TIKLA
- Veteriner e-dergi TIKLA
- Küçükbaş Hayvancılık
- Büyükbaş Hayvancılık
- Kümes Hayvancılığı
- Su Ürünleri ve Balıkçılık
- A r ı c ı l ı k ve B A L
- Pet ve Diğer Hayvanlar
- VETERİNER / Vet. İlaç
- Yem ve Katkı Maddeleri
- Et ve Et Ürünleri
- Süt ve Süt Ürünleri
- Gıda ve Çevre Hijyeni
- Hayvancılık Ekipm.San.
- Ürün Haberler
- R ö p o r t a j
- Sektörel Etkinlikler
- Teknik Araştırmalar
- C A T E G O R I E S
- P R O D U C T N E W S
- S U M M A R Y N E W S
- C O M P A N I E S
 
|
HABER ARA
EN ÇOK OKUNANLAR
Hayvan Barınaklarında yalıtım
Hayvan Barınaklarında ısı yalıtım uygulamaları/Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü/
Prof. Dr. M.Fatih SELENAY
 Kategori |
: Teknik Araştırmalar |
 Yorum Sayısı |
: 0 |
 Okunma |
: 11673 |
 Tarih |
: 08 Aralık 2009 00:45 |
Enerji kullanımı ülkemiz için büyük önem arz etmektedir. Mevcut kaynaklardan elde edilen enerjinin en ekonomik şekilde kullanılması, yeni enerji kaynaklarının keşfedilmesi kadar önemlidir. Bu nedenle tarımda da ekonomik enerji kullanımı ile maksimum ürün alabilmenin yolları aranmalıdır. Enerji gereksiniminin önemli olduğu tarımsal üretim faaliyetlerinden birisi de hayvancılık işletmeleridir. Özellikle kapalı tipte yapılmış hayvan barınaklarında uygun bir üretim ortamının sağlanabilmesi için enerjiye gereksinim vardır. Bu tesislerde ısıtma veya serinletme yapılması, elektrik ve yakıt tüketimini de beraberinde getirmektedir. Hayvan barınaklarında enerji korunumu kışın kaybolan ısı miktarının, yazın da aşırı ısı birikiminin azaltılması veya ortadan kaldırılması şeklinde ifade edilmektedir. İşte, yalıtım, hayvan barınaklarında enerji korunumu için başvurulan önemli bir araçtır.
Yalıtımın Yararları
Hayvan barınaklarında yalıtımın sağlayabileceği yararlar şöyle sıralanabilir;
-Yalıtım soğuk kış günlerinde yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarının en az düzeyde tutulmasını sağlar. Dolayısıyla ek ısı gereksinimi azalır.
-Sıcak yaz günlerinde ısı kazancı azalır ve serinletme masraflarının azaltılmasına yardımcı olur.
-Barınak içerisinde gündüz ve gece sıcaklıkları arasındaki farklılıktan dolayı oluşacak ani sıcaklık değişimlerini engeller.
-Yalıtım, yapı elemanlarının iç yüzeyinin daha sıcak kalmasını sağlar ve nem yoğunlaşmasını önler.
- Hayvan sağlığı ve rahatlığı yönünden daha uygun bir üretim ortamının oluşmasına yardımcı olur. Hayvan verimi artar.
- Yalıtım, barınak içerisinde daha uygun bir çalışma ortamının oluşturulmasına katkıda bulunur.
Görülüyor ki yalıtım sayesinde, hayvan barınaklarında üretim dönemi boyunca hem hayvanlar hem de barınakta çalışanlar için uygun bir ortam sağlanması mümkün olabilmektedir.
Yalıtım Seçimi
- Yalıtımın esas amacı, yapı elemanlarından meydana gelen ısı kayıplarının önlenmesidir. Isı, sıcak ortamdan soğuk ortama doğru hareket eder. Yalıtım sayesinde ısının bu hareketi sınırlandırılır. Başka bir deyişle yapı elemanları ısı akımına karşı direnci yüksek olan malzemelerle yalıtılırsa, barınak içerisindeki ısının dışarıya akışı kontrol altına alınmış olur. Herhangi bir yapı malzemesinin ısıyı iletme miktarı, o malzemenin kalınlığı ve boşluk oranı ile doğru orantılıdır. Genel bir ifade ile bir malzemenin içinde ne kadar çok hava boşluğu varsa, ısıyı o kadar az iletir, yani yalıtım özelliği o kadar iyidir.
Örneğin, beton, sıva ve cam gibi malzemeler ısıyı iyi iletirler. Ahşap, heraklit, sıkıştırılmış saman, strafor ve cam yünü gibi malzemeler ise ısıyı az iletirler. Bu da gösteriyor ki yalıtım amacıyla ısıyı daha az ileten, ısı akışına karşı direnci yüksek olan malzemeler seçilmelidir.
- Bazı yalıtım malzemelerinin tesisi zordur. Fazla zaman gerektirir ve işgücü artar. Ayrıca bazı yalıtım malzemeleri de gözlere ve deriye zarar verebilir. Eldiven veya maske ile koruma gerektirir. Bu nedenle tesisi kolay yalıtım malzemeleri seçilmelidir.
- Açık tip barınaklarda yalıtım yapılmayabilir. Ancak soğuk dönemlerde nem yoğunlaşmasını önlemek için çatıda bir miktar yalıtım gerekebilir. Diğer taraftan kötü yalıtılmış genç hayvan barınaklarında iç sıcaklığın optimum düzeyde sağlanması üretim maliyetini artırır. Yetişkin hayvan barınaklarında çok fazla yalıtımın yapılması ise soğuk havalarda enerji kullanımını artırabilir. Buna göre yalıtım malzemesinin seçimi yapılırken barınak tipi, barındırılan hayvan türü ve yaşı gibi özellikler de dikkate alınmalıdır.
-Yapı elemanlarında gereğinden fazla yalıtım yapılırsa kaybolan ısı miktarı azalır. Dolayısıyla ortamdaki fazla ısıyı uzaklaştırmak için havalandırma kapasitesinin artırılması gerekir. Bu ise, özellikle mekanik havalandırma sisteminin uygulandığı barınaklarda havalandırma sisteminin daha çok çalıştırılması ve enerji kullanımının artması demektir. Çatı yerine tavanda yalıtım yapılırsa, ısıtılacak bina hacmi azalacağından daha az yalıtıma gerek duyulacaktır. Tavanda değişik kalınlıklarda yalıtıma izin verilebilir. Ancak hayvan barınaklarında ısı kaybının fazla olduğu çatı ve duvar gibi yapı elemanlarında yalıtım kalınlığının belli bir düzeyin üzerine çıkması tesis maliyetini de artırır. O halde yalıtımın seçiminde hangi yapı elemanında ne kadar yalıtım yapılacağına karar verilmelidir.
Yalıtım Etkinliğinin Artırılması
Yalıtım etkinliğinin artırılması, başka bir deyişle yalıtımdan beklenilen başarının sağlanması ve yalıtımın ekonomik ömrünün uzatılması için gerekli önlemlerin alınması gerekir. Yalıtım etkinliğinin artırılabilmesi için alınabilecek önlemler şunlardır;
1) Nemden koruma
Yalıtım malzemesinin nemden korunması, nemin yalıtım malzemesine zarar vermesinin önlenmesini ifade etmektedir. Ilık ve nemli hava soğuk bir yüzeyle temasa geçtiğinde soğur ve fazla nemi bünyesinde tutamaz. Eğer nemin temas ettiği yüzeyin sıcaklığı yoğunlaşma sıcaklığından az ise, nem o yüzey üzerinde yoğunlaşır. Uygun yalıtım yapı elemanının iç yüzey sıcaklığının, yoğunlaşma sıcaklığının üzerinde kalmasınsağlar ve nem younlaşmasını önler
Yoğunlaşma miktarı, havadaki nem içeriğine, malzemenin nemin hareketine karşı gösterdiği dirence ve ortamlar arasındaki sıcaklık farklılığına bağlı olarak değişebilmektedir. Nem, yalıtım malzemesinin etkinliğini önemli derecede azaltır. Yalıtım malzemesinin etkinliğinin azalması, yapı elemanlarından olan ısı kayıplarının artmasına ve yapı elemanlarının zarar görmesine neden olur. Bu nedenle yalıtılmış duvar, çatı, tavan, döşeme ve temellerin ılık yüzeyleri nem kesici özelliği olan malzemelerle kaplanır. Nemin yapı elemanları ile temasını önleyen bu malzemelere buhar perdesi adı verilir. Asfaltik boyalar, metalik alüminyum boyalar, alüminyum levhalar, katranlı kağıt, rüberoit ve polietilen tabakalar en çok kullanılan buhar perdeleridir.
2) Havalandırma
Çiftlik hayvanları ortama ısı ve nem yayarlar. Ilık hava hayvanların bulunduğu çevredeki soğuk bir yüzeyle, özellikle yalıtılmamış veya yalıtımı yetersiz olan duvar, çatı veya tavan yüzeyi ile temasa geçtiğinde, havalandırmanın yetersiz olması durumunda nem o yüzey üzerinde yoğunlaşmaya başlar. Dolayısıyla nem içeriği fazla olan havanın yalıtım malzemesi ile temasa geçmeden ortamdan uzaklaştırılması gerekir. Barınak havasının bağıl nemini istenilen sınırlar arasında tutarak nem yoğunlaşmasını önlemek, barınak tabanı ile yataklık malzemenin ıslanmasını engelleyerek hayvanın rahatlığını artırmak ve hayvanların bulunduğu düzeyde uygun bir hava hızı oluşturmak ancak yeterli bir havalandırma ile mümkündür. Doğal havalandırma sisteminin uygulandığı barınaklarda yeterli bir havalandırma sağlanabilmesi için barınakların uzun eksenleri, yöredeki yaz mevsimi hakim rüzgar yönüne dik olmalı, çevredeki binalar barınaktan en az 15 m. uzaklıkta bulunmalı, temiz havanın barınağa girdiği nokta ile kirli havanın barınağı terk ettiği nokta arasında en az 2 m. tercihen 4 m. yükseklik farkı olmalı, çatı eğimi 1/4 'den daha az olmamalı, hava giriş ve çıkış açıklıklarının boyutları, yerleşim yerleri ve düzenleri dikkatli bir şekilde tasarlanmalıdır. Mekanik havalandırma sisteminin kullanıldığı barınaklarda havalandırma etkinliğini artırmak için fanlar zorunluluk olmadıkça barınağın hakim rüzgar yönü üzerindeki yüzeylere yerleştirilmemeli, fanlar ile hava giriş ve çıkış açıklıklarının büyüklüklerinin belirlenmesinde genel bir kural olarak her 20 m3/dak' lık havalandırma kapasitesi için 929 cm2'lik bir alan düşünülmelidir.
3) Yalıtım etkinliğinin artırılmasında dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da bina üzerindeki gereksiz boşlukların özellikle kapı ve pencere kenarlarındaki açıklıkların kapatılması, duvar, çatı veya tavan ve döşemelerde zamanla oluşan deformasyonların tamir edilmesidir.
Bu önlemler barınak içerisinde zararlı hava akımının oluşmasını önleyerek havalandırma etkinliğinin artırılmasını sağlar ve çeşitli zararlı hayvanların barınak içerisine girmelerini engeller.
4) Yalıtım malzemesinin hayvanla olan temasının önlenmesi, fiziksel ve kimyasal etkilerden korunması da yalıtım etkinliğini artırır.
5) Yalıtım malzemesinin tüm yüzeyde üniform bir yalıtım değerine sahip olacak şekilde yerleştirilmesi yalıtım etkinliğinin artırılması yönünden önemlidir.
Yalıtımın Tesisi
Hayvan barınaklarında yalıtım amacıyla camyünü, preslenmiş mantar levhalar, heraklit, strafor, plastik, köpük, sünger levhalar, ağaç ve elyaflı plakalar kullanılabilmektedir. Bunun yanında kırsal alanda kolayca ve ucuza bulunabilmeleri nedeniyle sap, saman, testere ve plenye talaşı, ahşap rendesi ve çeltik kapçığı gibi malzemelerden de yararlanılmaktadır. Yapı elemanları içerisinde bırakılan durgun hava boşlukları da ısı ve ses yalıtımında etkili olabilmektedir. Hayvan barınaklarında genellikle duvarlar, tavan veya çatılarda yalıtım yapılır. Döşemelerden ısı kaybının olmadığı kabul edilir. Buna karşın kapı ve pencerelerden önemli düzeyde ısı kaybı olabilir. Çok soğuk yörelerde pencerelerin çift camlı yapılması veya doğal aydınlatmaya engel olmayacak miktarda pencere yüzeylerinin azaltılması düşünülebilir. Barınak içerisindeki ılık ve nemli havanın doğal hareket yönü göz önünde bulundurulduğunda yalıtım malzemesi yapı elemanının iç yüzeyine tesis edilmeli, buhar perdesi ise yalıtım malzemesinin sıcak tarafına yerleştirilmelidir. Yalıtımda esas, aynı veya farklı iki malzeme tabakası arasına yalıtım malzemesinin yerleştirilmesi ve neme karşı korunmasıdır. Hayvan barınaklarında duvar, çatı, tavan ve döşeme elemanları farklı şekillerde ve çeşitli malzemeler kullanılarak yalıtılabilir. Hayvan barınaklarında öncelikle çatının yalıtılması düşünülür. Bunun iki önemli nedeni vardır. Birincisi çatının yüzey alanının daha büyük olmasıdır. İkincisi ise barınak içerisindeki ılık ve nemli havanın yukarıya doğru yükselerek çatı yüzeyi ile doğrudan temasa geçmesidir.
Çatılarda duvarlara göre çok farklı malzemeler kullanılmaktadır. Ancak çatıda iki yönlü ısı akımının önlenebilmesi için yalıtımın daha dikkatli yapılması gerekir. Hayvan barınaklarında tavan yapılması durumunda çatı yerine tavanda yalıtım yapılması daha uygundur. Tavan, hayvanların bulunduğu ortam ile çatı boşluğunu ayıran bir yapı elemanıdır. Bu nedenle tavanın bulunduğu barınaklarda ısıtılan bina hacmi azalır ve çatı boşluğu sıcaklığı dış sıcaklığa göre daha yüksek olduğu için çatıya göre oluşan ısı kayıpları büyük oranda azaltılmış olur. Tavandaki yalıtım çatılara benzer olarak yapılabilir. Ayrıca tavan üzerine sap, saman ve talaş gibi malzemeler de serilerek yalıtım yapılması mümkündür. Tavan sisteminin bulunduğu hayvan barınaklarında çatı boşluğunun havalandırması önem kazanmaktadır. Çatı boşluğundaki fazla ısının uzaklaştırılması için bu alanda yeterli bir hava sirkülasyonu oluşturulmalıdır. Özellikle mekanik havalandırma sisteminin kullanıldığı barınaklarda yaz havalandırması çatı boşluğunda ısı birikimini için fanlarla desteklenmelidir. Hayvan barınaklarında döşemelerden olan ısı kayıpları az olduğundan genellikle göz önüne alınmazlar. Ancak özellikle yerde barındırma sistemlerinin kullanıldığı hayvan barınaklarında toprağa oturan döşemenin yalıtılması önemli olmaktadır.
Ülkemizdeki Durum ve Öneriler
Hayvan barınaklarında başlıca ısı kaynağı hayvanların barınak havasına yaydıkları ısıdır. Barınak havasına yayılan bu ısı, yapı elemanları ve havalandırma yoluyla kaybolmaktadır. Hayvan barınaklarında ısı dengesi hesapları yapılırken öncelikle havalandırma yoluyla kaybolan ısı miktarı belirlenir. Daha sonra bu değer hayvanların ortama yaydıkları toplam ısıdan çıkarılarak yapı elemanlarından kaybına izin verilen ısı miktarı bulunur. Isı dengesi yapı elemanlarından oluşan ısı kayıplarının izin verilen değere eşit kılınması ile sağlanabilir. Yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarı yapı elemanının ısı iletkenlik katsayısına, yapı elemanının yüzey alanına, iç ve dış sıcaklıklar arasındaki farklılığa bağlı olarak değişir. Yapı elemanının ısı iletkenlik katsayısı ise malzemenin cinsine, ısı iletme direncine ve kalınlığına bağlıdır.
Yapı elemanının ısı iletkenlik katsayısının fazla olması, başka bir deyişle yapı elemanının ısıyı fazla iletmesi, iç ve dış sıcaklıklar arasındaki farkın da artmasına paralel olarak yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarını artırır. Yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarının artması barınak içerisinde sıcaklığın optimum düzeyde tutulmasını güçleştirmektedir. Yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarı ancak yalıtımla minimum düzeyde tutulabilir. Ancak ülkemizde mevcut hayvan barınaklarının sorunlarının belirlenmesine yönelik yapılan çalışmaların çoğu, iklim yönünden birbirinden önemli derecede farklılıklar gösteren yörelerde bile barınakların aynı tipte yapıldığını, yapı elemanlarının benzer biçimde boyutlandırıldığını, yapı elemanlarında yalıtım yapılmadığını veya yalıtımın yeterli olmadığını, yalıtımın buhar perdesi ile korunmadığını ve havalandırma sistemlerinin hatalı planlandığını göstermektedir. Mevcut hayvan barınaklarında belirlenen bu sorunlar hayvan sağlığının bozulmasına ve verimin azalmasınaısıtma giderlerinin artmasına, yapı malzemesinin bozulmasına ve yapının ekonomik ömrünün azalmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla işletmenin hayvansal üretim faaliyetlerinden kar etmesi güçleşmektedir. Görülüyor ki yalıtım, hayvan barınağının kuruluş amacına ulaşmasında önemli bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemiz koşulları için konu ile ilgili olarak göz önünde bulundurulması gereken özellikleri aşaıdaki gibi özetleyebiliriz.
Barınak tipi, barındırılacak hayvan türü ve yaşı, yörenin iklim koşulları dikkate alınarak, öncelikle ısı ve nem dengesi hesapları yapılmalı, yapı elemanlarından kaybolan ısı miktarı ile kaybına izin verilen ısı miktarı karşılaştırılarak yalıtıma gerek olup olmadığına karar verilmelidir. Eğer yalıtıma gereksinim duyuluyorsa hangi yapı elemanında, hangi malzeme ile ne kadar yalıtım yapılacağı hesaplanmalıdır. Bu aşamada aynı ısı iletkenlik değerine sahip farklı yalıtım malzemeleri seçilmeli ve alternatifler oluşturulmalıdır. Oluşturulan her bir alternatif için piyasa araştırması yapılmalı ve işletmenin parasal olanaklarına en uygun yalıtım malzemesi seçilmelidir. Seçilen yalıtım malzemesi o yapı elemanı yüzeyine eğilmeyecek ve sarkmayacak şekilde homojen olarak yerleştirilmelidir. Nem yoğunlaşmasının önlenebilmesi ve nemin malzeme içerisine sızmasının engellenebilmesi için yalıtım malzemesinin üzeri düzgün olarak buhar perdesi ile kaplanmalıdır. Buhar perdesi maliyetin bir miktar artmasına neden olabilir ancak yalıtım malzemesinin kuru kalmasını sağlar ve yalıtımın başarısını artırır.
Barınak içerisindeki fazla ısı ve nemin uzaklaştırılabilmesi için uygun bir havalandırma sistemi planlanmalı, havalandırma ile ilgili kurallara uyulmalıdır. Soğuk bölgelerde genç hayvanların veya tavukların barındırıldığı barınaklar için ısı dengesi hesapları yapılırken, genellikle hayvanların ortama yaydıkları ısı miktarı az olduğu için, yayılan bu ısının daha yapı elemanlarına gelmeden havalandırma yoluyla kaybolduğu görülmektedir. Başka bir deyişle, bu tür barınaklarda havalandırma yoluyla kaybolan ısı hayvanların yaydığı ısıdan daha büyüktür ve ısı açığı söz konusudur. Bu durumda yapı elemanlarında yalıtıma ek olarak barınak içi sıcaklığının uygun seviyeye çıkarılabilmesi için kış mevsiminde ek ısıtma zorunlu olabilir.
Kaynaklar
1-Anonymous, 1989. Binalarda Isı Yalıtım Kuralları. T.S.E.
TS825, Ankara.
2-Doering, O., Moss, J. L., Jones, D. D. and Friday, W. 2000.
Investing in Insulation for Farm Buildings. Cooperative Extension
Service, Purdue University, West Lafayette, IN 47907.
3-Esmay, M. L. And Dixon, J. E. 1986. Environmental Control
for Agricultural Buildings. The AVI Publishing Company, Inc.,
Connecticut.
4-Jones, D.D and Friday, W.H. 2000. Insulating Livestock and
Other Farm Buildings. Cooperative Extension Service, Purdue
University, West Lafayette, IN 47907.
5-Olgun, M. ve Çelik, M. Y. 1997. Ahırlarda Farklı Planlama
Sistemi, Yalıtım Düzeyi ve Hayvan Sayısının Minimum Havalandırma
Kapasitesi Üzerine Etkisi, 6. Kültürteknik Kongresi, Bursa.
/KAYNAK;tarımkredi.org.tr
|
Yazdırılabilir Sayfa |
Word'e Aktar |
Tavsiye Et
| 
Yorum Yaz
| Tahir S. YAVUZ |  |
| Veteriner Tıbbi Ürünlerde Yeni Düzenlemeler |
| H.Yücel ASI |  |
| Mineraller ve Mineral Eksiklikleri ve Akut Selenyum Zehirlenmeleri |
| Z. MISIRLIOĞLU |  |
| SALMONELLA Mücadele Etmesi Zor Sinsi Düşman |
| Remzi CİĞERLİ |  |
| Prof. Dr. Rüveyde Akbay; GERÇEK BİR SOSYAL MİMAR |
| Mehmet ALKAN |  |
| HAYVANCILIĞIMIZIN SONUNU HAZIRLIYOR |
| M.İhsan SOYSAL |  |
| Evcil Hayvanlarda Milli Eylem Planı Neden Gereklidir? |
| Güney GÖKÇELİK |  |
| SPİROKETOZİS |
| Oktay DEPREM |  |
| PET BESLEME ALIŞKANLIĞI |
SON DAKİKA HABERLERİ
hayvancilikhaber.com Bir ENFORMASYON MEDYA GRUBU Kuruluşudur. Tüm Hakları Saklıdır..
RSS Kaynağı | Yazar Girişi
Altyapi: MyDesign Haber Sistemi